Saturday, April 28, 2012

Thasiama Se no neihna sawn min mawlh!

Facebook a Mizo Nature Watch group ami, Lalchhuanvawra Renthlei post Thasiama Se no neihna sawn ka rilru a luah reng a; saw mi kaihhnawih kalzela ka thil ngaihtuah tlemte ka ziah loh chuan ka mu thei dawn lo! A tul chuan kan la ziak zawm zel mahna. (photo : Lalchhuanvawra Renthlei)

He thil hi tute emaw chuan hetia kailawn felfai taka han siam chhoh hi tangkai ta viau leh soil erosion pawh venghimtu turah ngaiin hetia siam hi pawimawh an ti mai thei. Hetianga kan hmun pawimawh neih tlemte zing ami mihring siam chawp hmanga cheihnum thar hi chuti takin ka thlawp lem lova, chu chu ka sawi tum ber  a la ni lo cheu!

Hmun hrang hrangah in tawllenna tur siam an awm thin a; sum leh pai tam tak sengin picnic spot changkang tak nia kan ngaih, swimming pool te nena awm thlap siam an awm thin a; lun pawh a lun hle thin a ni awm e. Heng hi  that rual rualin khualzin hip thei tur thil a ni reng em tih hi ngaihtuah tham a ni! Eng ang pawhin han siam changkang ve thin pawh ni ila hei aia changkang leh tlawh chakawm hi khawvel hmun dangah a tam dawn lutuk a; chu ai chuan a nihna ang diak diak hian, sum leh pai tam tak senga cheihnum vel lovin khualzin hip theih dan tur zawng ta zawk ila a fuh angem?

Picnic spot changkang tak siam theihna tur khawp budget kan neih tho si chuan ram zau ve tawk tak lei ta se, theirah chitin reng phunin a theih phei chuan Dil lian lutuk lo, Sangha han khawi mai theihna tur ni phei se duhthusam. Chutiang hmunah chuan khualzin ten sum sen an chak zawkin ka ring thin. Concrete Building chhungah aiin Puan In han in kaih chawp a, theirah chi hrang hrang lawh tur a awm bawk a, nghakuai a Sangha han man mai tur a awm bawk phei chuan Mizo chhungkaw tam tak pawh hian hunawl hnawhkhah nan an duh ngei ang. A hmun neitu tan lah theirah man, sangha man chawi tir a remchang dawn em em a; picnic pawh nise swimming pool aia Dil siam chawp a nawm lohna tur a awm lem lo tlat!

Huizzz.....remchangah la chhunzawm ang


Monday, April 2, 2012

Suamhmangte Puk a ni em?

Nikum December ni 16 chawhnu dar 1 bawr velah khan kan naute a luak bawrh bawrh a, a U zawk in hritlang a kai avangin an in kai chhawng anga, kan buai hrep ang tih kan hlauh avangin leh Pneumonia tih vel a tam avangin inentir nghal mai a tha ka ti a. Office atangin ka haw nghal a, in entirna hmunah hming ka ziak tir nghal a, Rs. 200 pek lawk a ngaih avangin ka pe lawk nghe nghe. Kan tlai deuh avangin dar 4 vela kal a tawk ang an ti a, tichuan In lam ka panin ka haw ta nghal a.

In ka thlen chuan a luak a lo reh daih tawh a, a hmel han enin ngaihthatlohna tur awmin ka hre lova, a hlim ngaiin a lo la hlim reng tho. Mahse sawi leh sawi hnu, hritlang awmna a kai kan hlauh avangin in entir hrim hrim a tha e kan tia, inentirna man kan lo pe lawk tawh bawk nen. Kan insiam a, chhuna a luak leh hritlang a kai palh mai tur ringawt entir turin tlai dar 4 velah chuan kan chhung phei ta a ni.

Khang hunlai kha thlasik a na a,  Lunglei phei hi chu thli a tam avangin khatiang tlailam boruak vawt vin tuk maiah kha chuan puitling dam tha pangngai tan pawh tlang hrileng dawn nawlh theihna khawp a ni ve hrim hrim. Inentir an tam avangin dar 5:30 velah kan hun a thleng ve chauh a, a nu in a pawm lut a, Doctor chuan a en ta a lawm le.

A nu in Doctor hnenah a awm dan tlangpui a hrilh thuak thuak hnuah Doctor chuan Malaria a kai leh kai loh test a ngai, X-Ray a ngai, Injection a lak a ngai a ti ta duah mai! Keini kalchhan ber lah chhuna vawi hnih khat a luak leh hritlang a kai palh anga, a in venna tur tih ringawt kha a ni si. "Damdawi ka'n chawh anga, a dam leh thuai mai ang" tia min hnemtu tur zawk Doctor lah chuan, "Hetiang hi hmanniah pawh an lo kal a, injection ka chawh an lak duh loh vangin a thi ta nghe nghe.....in risk ngam leh ngam loh a ni mai lawm..." te chu a la ti ta deuh deuh a. A sawi zingah hian X-Ray bak kan ti duh ta lo a ni.

X-Ray tur chuan kan han chhuak ta a, chu inentirna Building chhawng hnuai ber, pawn lam atanga kal ngai, thim tham zingah chuan thli thaw vuk vuk laka in hliah chung chungin kan chhuk ta a. Concrete Building hnuai ber, a bang vel pawh zut mam lem loh, Dospati khelhna hmun ni awm takah chuan kan lut a, a room lah chu a lo lum chuang bik hlei lova. Tichuan nausen thla 3 mi lek X-Ray tur chuan kan han phelh ruak a, a fel hrim hrim a, a tah hmain kan zo fel thei hram.

Chuta tanga kan chhuak chho leh chu ti hian ka ngaihtuah ta. He inentirna Buildingah hian Doctor 3 an thu a, anmahni behchhan hian Damdawi Dawr; Thisen, Zun, Khak etc. exam na; Endoscopy, X-Ray tih vel mi hrang thiau in an bun ve a, District thenkhata sorkar Damdawi In ai chuan a changkang zawk mai awm mange. Heng anmahni behchhana eizawnna Dawr siamte sum lakluh ve dan tur hi he Doctor hian an ngaihtuahpui nasa mah mah em aw? Thisen an test pawhin Rs. 50 manin Malaria hrik an hmu meuh lo a, Rs. 200 manin an hmu tlangpui thung. Rs. 1000 manin han en phei se chuan kan taksaah hian Malaria lo lai a awm zeuh zeuh chauh mai thei a ni. Ka rin ang ngeiin X-Ray result pawh chu a thlek uluk lo lehnghal a, ka ngaihdan a ni lo viau tawh naa Nebulizer a chawh leh chu kan hip tir ta hram. Nebu hipna hmunah chuan mi hran bawkin injection leh nebu a lo thut chilh ve bawk a. Kan hmaah chuan naupang pakhat hi chiu an lo tum mek a, khua a vawh em avangin thisen zam a lang hleithei lova, an lo vit thi phung tawh lehnghal a. Rin ang ngeiin kan awm lai ngei chuan an vit hlawhchham nghe nghe.

Kan naute chu Doctor chawh angin minute 20 danah nebu kan hip tir ta a, in kan thlen meuh chuan dar 7 dawn a ni. In kan thlen hnu darkar tam fe chu a thaw hleithei lova, kan mangang hman viau mai. Ka'n ngaihtuah let chang hian kha Doctor khan tul miah loah kan sum min laksak ka ti lo thei lova, khati khawta khawvawt hnuaiah kan nausen thla 3 mi lek chinphar a ngaih phah bawk a; thil serious lutuk nia lang lo, fimkhur thu hlaah ti chauha va pan kan nih laiin ngaihthatloh rum rumna tur khawp tawngkam thlum fahran lo min fah teuh bawk a. Tun hnuah chuan naupang vanga Doctor kan mamawh leh hunah pawh he Suamhmangte Puk (?) hi chu thlek pawh ka thlek duh tawh lo mai thei.